Τουρισμός- Η μεγαλύτερη βιομηχανία του κόσμου
Στις μέρες μας ο τουρισμός έχει τη μεγαλύτερη συμβολή στη παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και παράγοντας πλούτο. Ένας μεγάλος και ταυτόχρονα αυξανόμενος αριθμός χωρών βασίζουν την οικονομία τους στον τουρισμό. Παρόλα αυτά όμως πολλές κυβερνήσεις δείχνουν αρκετά διστακτικές να επενδύσουν δημόσιο χρήμα στην προώθηση και ανάπτυξη του τουρισμού. Κατά το παρελθόν χώρες όπως ο Καναδάς, οι ΗΠΑ και το Βέλγιο είχαν πάρει απόφαση να μεταφέρουν την ευθύνη για τη τουριστική ανάπτυξη στον ιδιωτικό τομέα, δηλαδή στις επιχειρήσεις που σε συνεργασία με τοπικές αρχές ανέλαβαν την προώθηση του τουρισμού.
Ιστορική αναδρομή στην ανάπτυξη του τουρισμού.
Ο μαζικός τουρισμός όπως τον γνωρίζουμε σε πολλά μέρη του κόσμου σήμερα έχει την προέλευση του στα χρόνια που ακλούθησαν το Β Παγκόσμιο πόλεμο. Καλύτερο επίπεδο διαβίωσης, περισσότερος ελεύθερος χρόνος και μεγάλη ανάπτυξη στις συγκοινωνίες, είναι μερικοί από του σοβαρούς λογούς που συνέβαλαν στη μεγάλη αύξηση της ζήτησης του τουρισμού παγκοσμίως, και μέχρι σήμερα έχει αναπτυχτεί σταθερά. Οι τουριστικοί προορισμοί ανταποκρίθηκαν άμεσα σε αυτή τη ζήτηση και ανέπτυξαν μια μεγάλη ποικιλία από ανέσεις και ευκολίες κατά τη διάρκεια της διαμονής.
Η γένεση όμως του τουρισμού χρονολογείτε πολλά χρόνια πριν, όταν ένα πολύ μικρό ποσοστό ταξιδιωτών πραγματοποιούσαν μετακινήσεις, και ο λόγος ήταν κυρίως για να παραβρεθούν σε θρησκευτικές τελετές ή πολιτιστικές εκδηλώσεις. Στην αρχαία Αίγυπτο για παράδειγμα, άνθρωποι της ανώτερης κοινωνικής τάξης, που έτσι και αλλιώς είχαν αρκετό ελεύθερο χρόνο, πραγματοποιούσαν ταξίδια για εμπόριο, αλλά και για θρησκευτικές δραστηριότητες.
Οι Αρχαίοι Έλληνες Και Οι Ρωμαίοι: Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που κατάλαβαν τα πλεονεκτήματα που θα έχει στον άνθρωπο και στη κοινωνία γενικότερα, η ισορροπία μεταξύ δουλείας και ψυχαγωγίας. Υπάρχει απόδειξη ότι ταξίδευαν για καθαρά ψυχαγωγικούς λογούς τότε, και βεβαίως ήταν και οι πρώτοι που φιλοξένησαν ξένους επισκέπτες κατά τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες το 776 Π.Χ.
Οι Ρωμαίοι είχαν προτείνει στο λαό τους μια άλλη μέθοδο για να “σκοτώσουν “ τον ελεύθερο χρόνο τους εντελώς αντίθετο με τον καλαίσθητο των αρχαίων Ελλήνων. Είχαν δημιουργήσει χώρους που θα μπορούσαν να γυμνάζονται, να ψυχαγωγούνται και να προετοιμάζονται για τον πολεμο. Έφτιαξαν γι` αυτό ένα μεγάλο οδικό δίκτυο μέσα στην αυτοκρατορία το οποίο τους επέτρεπε γρήγορες και εύκολες μετακινήσεις. Γι` αυτό αναπτύχτηκε ιδιαίτερα το εμπόριο μέσα στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία και οι πιο ευκατάστατοι Ρωμαίοι άρχισαν να επισκέπτονται φίλους και να ανακαλύπτουν για πρώτη φόρα τα ιαματικά λουτρά (Spa) και τις ευεργετικές τους ιδιότητες.
Βιομηχανική Επανάσταση: Η βιομηχανική ανάπτυξη έφερε μεγάλες αλλαγές στης ανάπτυξη του τουρισμού. Η μαζική παράγωγη στη βιομηχανία οδήγησε στην αστικοποίηση και τη μετακίνηση μεγάλου αριθμού ανθρώπων προς τις μεγαλουπόλεις. Το άγχος και οι μονότονες μέθοδοι εργασίας, σε συνδυασμό με τις δύσκολες συνθήκες δουλείας ενθάρρυνε το κόσμο να ζήτα διακοπές όλο και περισσότερο.
Η Επίδραση Της Ατμομηχανής: Η εισαγωγή της ατμομηχανής στην Ευρώπη έφερε μεγάλη ανάπτυξη στο τουρισμό το 19ο αιώνα. Η ανάπτυξη του σιδηροδρομικού δικτύου μείωσε τις αποστάσεις μέσα στις χώρες αλλά και μεταξύ κρατών, και βοήθησε πολλούς ανθρώπους να επισπευτούν και να γνωρίσουν καινούργια μέρη πιο εύκολα και πιο γρήγορα.
Ο Τουρισμός Τον 20ο Αιώνα: Τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα παρατηρείτε μια εδραίωση του εγχώριου τουρισμού σε όλη την Ευρώπη και ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο που έχει ένα πολύ καλά οργανωμένο σιδηροδρομικό δίκτυο. Αυτό βεβαία διακόπηκε κατά τη διάρκεια των 2 παγκόσμιων πολέμων, όπως και κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης της δεκαετίας του 30.
Η Ανάπτυξη Της Αεροπλοΐας: Ένα θετικό επακόλουθο του Β παγκοσμίου πολέμου ήταν η αλματώδης πρόοδος της τεχνολογίας των αεροσκαφών που οδήγησε στην ανάπτυξη της αεροπλοΐας, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ και στη Μεγάλη Βρετάνια. Αυτό οδήγησε πολλούς επιχειρηματίες να επενδύσουν και να αναπτύξουν αυτό το είδος διακοπών.
Η Πρώτη Πώληση “Πακέτου”: Η Πρώτη εταιρία που χρεώνετε την πρώτη πώληση τουριστικού πακέτου είναι η Horizon Holidays. Το 1950 οργάνωσε και μετέφερε με αεροπλάνο ένα group παραθεριστών στη Κορσική. Από τότε μέχρι σήμερα η πώληση πακέτου εκδρομών έχει αναπτυχτεί πολύ και έχει γίνει πολύ δημοφιλής ιδιαίτερα σε υπερατλαντικά ταξίδια.
Ο Τουρισμός Σήμερα: Ο τουρισμός σήμερα είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των σύγχρονων ανθρώπων. Μεγαλύτερη ευημερία, υψηλότερη εκπαίδευση, αυξημένη κινητικότητα και περισσότερος ελεύθερος χρόνος έχουν συμβάλει στην άνευ προηγουμένου ζήτηση για διακοπές στο εσωτερικό και εξωτερικό. Μακρινά και υπερατλαντικά ταξίδια πλέον δεν είναι προνόμιο των λίγων, αλλά ανάγκη των πολλών. Σε αυτό συντέλεσε η ανάπτυξη στους τρόπους μεταφοράς επιβατών, και επίσης ο ανταγωνισμός και η ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών και του internet έριξαν πολύ το κόστος των διακοπών.
Τουρισμός και πολιτική.
Καθώς ο διεθνής τουρισμός περιέχει μετακινήσεις ανθρώπων μεταξύ κρατών και συχνά μεταξύ ηπείρων, οι κυβερνήσεις συχνά ενθαρρύνουν την ανάπτυξη του τουρισμού για να εξυπηρετήσουν πολιτικές των χωρών τους. Για παράδειγμα η Ισπανική κυβέρνηση χρησιμοποίησε το τουρισμό για να διευρύνει την αποδοχή στον υπόλοιπο κόσμο του καθεστώτος του Φράνκο. Περά από αυτό, υπάρχουν πολλοί λόγοι που ο τουρισμός είναι πολύ σημαντικός σύμμαχος για μια χώρα περάν του οικονομικού. Για παράδειγμα, αλλαγή εικόνας ή διαχείρισης μιας περιοχής, δημιουργία και προώθηση εθνικής ταυτότητας, προώθηση τοπικών προϊόντων, ανάπτυξη ποιότητας ζωής, προώθηση πολιτισμών, ηθών και εθίμων, αύξηση της ειρήνης μεταξύ των κρατών είναι μερικοί από τους λογούς που είναι πολύ σημαντικός παράγοντας ο τουρισμός για την πολιτική ενός κράτους.
Ορισμός του τουρισμού
Σήμερα στο τόπο μας μια μεγάλη πλειοψηφία των συμπολιτών μας απασχολείται και επιβιώνει από το τουρισμό. Ταυτόχρονα έχουν και σχεδόν όλοι την πεποίθηση ότι γνωρίζουν πολύ καλά το αντικείμενο και έχουν λύση στο κάθε πρόβλημα χωρίς να χρειάζονται τη βοήθεια κανενός. Ένας πολύ απλός τρόπος για να καταλάβουν ότι δεν γνωρίζουν σχεδόν τίποτα είναι να απευθύνουν στον εαυτό τους το εξής απλό ερώτημα: Τι είναι Τουρισμός? Το πιο σίγουρο είναι ότι θα ξαφνιαστούν, γιατί δεν τους έχει απασχολήσει ποτέ μεχρι σήμερα αυτό το ερώτημα. Στην πραγματικότητα, είναι η πρώτη φόρα που θα τους το θέσουν, και θα δυσκολευτούν πολύ να δώσουν απάντηση σε κάτι που δεν έχει καταφέρει ούτε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού, γιατί εκ των πραγμάτων είναι πολύ δύσκολο να οριστεί η έννοια τουρισμός σε δυο τρεις γραμμές .
Υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί ορισμοί αυτής της “έννοιας” και όλοι είναι σωστοί και ο ένας συμπληρώνει τον άλλο. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι το ευρύ φάσμα του θέματος, και ότι η Τουριστική βιομηχανία αποτελείτε από πολλούς, διαφορετικούς και αλληλοσχετιζόμενους τομείς. Αν συνυπολογίσουμε ότι η μελέτη του τουρισμού εισβάλει σε επιστήμες όπως η γεωγραφία, η κοινωνιολογία, τα οικονομικά, η ανθρωπολογία, προγραμματισμός και στρατηγική, marketing, διοίκηση επιχειρήσεων, πολιτικές επιστήμες και πολλές άλλες, μπορούμε εύκολα να κατανοήσουμε τη δυσκολία στο να βρεθεί ένας ορισμός.
Από την πλευρά των επιχειρήσεων έχουμε επίσης πολλούς κλάδους όπως ξενοδοχεία, ταξιδιωτικά γραφεία, μεταφορικά μέσα, μουσεία, θεματικά πάρκα και πολλά άλλα που αξιώνουν συμμετοχή σε πιθανό ορισμό της εννοίας.
Δυο από τους πιο συχνά εμφανιζόμενους ορισμούς είναι οι ακόλουθοι:
1. Τουρισμός είναι η δραστηριότητα ανθρώπων που ταξιδεύουν και διαμένουν σε μέρος εκτός του συνηθισμένου περιβάλλοντος τους, για όχι παραπάνω από ένα συνεχόμενο χρόνο, με σκοπό τις διακοπές, τη δουλεία ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα. (ΠΗΓΗ: WTO)
2. Τουρισμός είναι η προσωρινή, μικρής διαρκείας μετακίνηση ανθρώπων σε προορισμούς εκτός της περιοχής που συνήθως ζουν και εργάζονται, και οι δραστηριότητες που κάνουν κατά τη διάρκεια της παραμονής τους περιλαμβάνουν μετακινήσεις για οποιονδήποτε λόγο καθώς και ημερήσιες εκδρομές. (ΠΗΓΗ: Tourism Society)
Συνοψίζοντας λοιπόν και λαμβάνοντας υπόψη μας όλα τα παραπάνω καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι τουρίστες είναι:
Αυτοί που βρίσκονται μακριά από το σύνηθες μέρος μόνιμης διαμονής, αλλά πρόκειται να επιστρέψουν κάποια στιγμή στο μέλλον.
Αυτοί που βρίσκονται σε ταξίδι προσωρινό, αλλά διαρκείας όχι μεγαλύτερης από 1 χρόνο
Αυτός που δεν διανυχτέρευσε απαραίτητα σε ένα μέρος αλλά το επισκέπτεται ημερήσια. (Ημερήσια εκδρομή)
Αυτός που δεν ταξιδεύει απαραίτητα για ξεκούραση, αλλά και για άλλους λογούς όπως δουλεία.
Επίσης είναι πολύ σημαντικό και χρήσιμο για να κατανοήσουμε την έννοια του τουρισμού, να αναφέρουμε ότι για να υπάρχει τουρίστας πρέπει να υπάρχει μετακίνηση, η επίσκεψη να είναι μικρής διαρκείας, ο επισκέπτης πρέπει να προβεί σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το τουρισμό, αλλά μπορεί να είναι εκεί και για άλλους λογούς όπως δουλεία ή επίσκεψη σε φίλους και συγγενείς. Επίσης θα πρέπει να τονίσουμε ότι ο τουρίστας κατά τη διάρκεια της διαμονής του θα δοκιμάσει τοπικά προϊόντα και υπηρεσίες και ενδεχομένως να αφήσει θετική ή αρνητική επιρροή στο τόπο που επισκέπτεται.
Τέλος πρέπει να πουμε ότι πάρα πολύ συχνά υπάρχει μια σύγχυση μεταξύ των ειδών του τουρισμού, των κατηγοριών που χωρίζονται και των μορφών που έχουν. Για παράδειγμα πολλοί συγχέουν τον εγχώριο με τον εσωτερικό τουρισμό. Τα είδη του τουρισμού είναι 3, και αυτά τα 3 είδη χωρίζονται σε 3 κατηγορίες.
Είδη τουρισμού:
Εγχώριος τουρισμός (domestic tourism): ο τουρισμός των κατοίκων μίας χώρας όταν ταξιδεύουν μόνο εντός αυτής (πχ. ένας Αθηναίος πηγαίνει στην Κέρκυρα)
Εξερχόμενος τουρισμός (outbound tourism): αφορά στους μόνιμους κατοίκους μίας χώρας οι οποίοι ταξιδεύουν σε μία άλλη χώρα (πχ. ένας Έλληνας που ταξιδεύει στη Αγγλία)
Εισερχόμενος τουρισμός (inbound tourism): ο τουρισμός των αλλοδαπών οι οποίοι ταξιδεύουν σε δεδομένη χώρα (πχ. ένας Γάλλος που ταξιδεύει στην Ελλάδα)
Κατηγορίες τουρισμού:
Διεθνής τουρισμός (international tourism): το σύνολο του εισερχόμενου και του εξερχόμενου τουρισμού.
Εσωτερικός τουρισμός (internal tourism): το σύνολο του εγχώριου και του εισερχόμενου τουρισμού
Εθνικός τουρισμός: (national tourism): το σύνολο του εγχώριου και του εξερχόμενου τουρισμού.
Οι μορφές τουρισμού, χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη ενός ειδικού κινήτρου στη ζήτηση και από την ανάπτυξη μιας αντίστοιχης ειδικής υποδομής. Με τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού, οι άνθρωποι αναζητούν ένα διαφορετικό τρόπο διακοπών, ο οποίος συνδέεται με την προστασία της τοπικής κουλτούρας, την προστασία του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος αλλά και με την αποφυγή της χρήσης υπηρεσιών οργανωμένου μαζικού τουρισμού. Κάποιες από αυτές τις μορφές εναλλακτικού τουρισμού όπως λέγονται σήμερα είναι οι ακόλουθες: ο αγροτουρισμός, ο περιηγητικός τουρισμός, ο πολιτιστικός τουρισμός, ο συνεδριακός τουρισμός αλλά και ο τουρισμός των πόλεων. Αυτές θεωρούνται σήμερα οι μορφές που θα πρέπει να επικρατήσουν, προκείμενου η τουριστική ανάπτυξη να καταστεί βιώσιμη, καθώς και να καταπολεμηθεί η εποχικότητα.
Ιστορική αναδρομή στην ανάπτυξη του τουρισμού.
Ο μαζικός τουρισμός όπως τον γνωρίζουμε σε πολλά μέρη του κόσμου σήμερα έχει την προέλευση του στα χρόνια που ακλούθησαν το Β Παγκόσμιο πόλεμο. Καλύτερο επίπεδο διαβίωσης, περισσότερος ελεύθερος χρόνος και μεγάλη ανάπτυξη στις συγκοινωνίες, είναι μερικοί από του σοβαρούς λογούς που συνέβαλαν στη μεγάλη αύξηση της ζήτησης του τουρισμού παγκοσμίως, και μέχρι σήμερα έχει αναπτυχτεί σταθερά. Οι τουριστικοί προορισμοί ανταποκρίθηκαν άμεσα σε αυτή τη ζήτηση και ανέπτυξαν μια μεγάλη ποικιλία από ανέσεις και ευκολίες κατά τη διάρκεια της διαμονής.
Η γένεση όμως του τουρισμού χρονολογείτε πολλά χρόνια πριν, όταν ένα πολύ μικρό ποσοστό ταξιδιωτών πραγματοποιούσαν μετακινήσεις, και ο λόγος ήταν κυρίως για να παραβρεθούν σε θρησκευτικές τελετές ή πολιτιστικές εκδηλώσεις. Στην αρχαία Αίγυπτο για παράδειγμα, άνθρωποι της ανώτερης κοινωνικής τάξης, που έτσι και αλλιώς είχαν αρκετό ελεύθερο χρόνο, πραγματοποιούσαν ταξίδια για εμπόριο, αλλά και για θρησκευτικές δραστηριότητες.
Οι Αρχαίοι Έλληνες Και Οι Ρωμαίοι: Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν οι πρώτοι που κατάλαβαν τα πλεονεκτήματα που θα έχει στον άνθρωπο και στη κοινωνία γενικότερα, η ισορροπία μεταξύ δουλείας και ψυχαγωγίας. Υπάρχει απόδειξη ότι ταξίδευαν για καθαρά ψυχαγωγικούς λογούς τότε, και βεβαίως ήταν και οι πρώτοι που φιλοξένησαν ξένους επισκέπτες κατά τους πρώτους Ολυμπιακούς αγώνες το 776 Π.Χ.
Οι Ρωμαίοι είχαν προτείνει στο λαό τους μια άλλη μέθοδο για να “σκοτώσουν “ τον ελεύθερο χρόνο τους εντελώς αντίθετο με τον καλαίσθητο των αρχαίων Ελλήνων. Είχαν δημιουργήσει χώρους που θα μπορούσαν να γυμνάζονται, να ψυχαγωγούνται και να προετοιμάζονται για τον πολεμο. Έφτιαξαν γι` αυτό ένα μεγάλο οδικό δίκτυο μέσα στην αυτοκρατορία το οποίο τους επέτρεπε γρήγορες και εύκολες μετακινήσεις. Γι` αυτό αναπτύχτηκε ιδιαίτερα το εμπόριο μέσα στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία και οι πιο ευκατάστατοι Ρωμαίοι άρχισαν να επισκέπτονται φίλους και να ανακαλύπτουν για πρώτη φόρα τα ιαματικά λουτρά (Spa) και τις ευεργετικές τους ιδιότητες.
Βιομηχανική Επανάσταση: Η βιομηχανική ανάπτυξη έφερε μεγάλες αλλαγές στης ανάπτυξη του τουρισμού. Η μαζική παράγωγη στη βιομηχανία οδήγησε στην αστικοποίηση και τη μετακίνηση μεγάλου αριθμού ανθρώπων προς τις μεγαλουπόλεις. Το άγχος και οι μονότονες μέθοδοι εργασίας, σε συνδυασμό με τις δύσκολες συνθήκες δουλείας ενθάρρυνε το κόσμο να ζήτα διακοπές όλο και περισσότερο.
Η Επίδραση Της Ατμομηχανής: Η εισαγωγή της ατμομηχανής στην Ευρώπη έφερε μεγάλη ανάπτυξη στο τουρισμό το 19ο αιώνα. Η ανάπτυξη του σιδηροδρομικού δικτύου μείωσε τις αποστάσεις μέσα στις χώρες αλλά και μεταξύ κρατών, και βοήθησε πολλούς ανθρώπους να επισπευτούν και να γνωρίσουν καινούργια μέρη πιο εύκολα και πιο γρήγορα.
Ο Τουρισμός Τον 20ο Αιώνα: Τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα παρατηρείτε μια εδραίωση του εγχώριου τουρισμού σε όλη την Ευρώπη και ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο που έχει ένα πολύ καλά οργανωμένο σιδηροδρομικό δίκτυο. Αυτό βεβαία διακόπηκε κατά τη διάρκεια των 2 παγκόσμιων πολέμων, όπως και κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης της δεκαετίας του 30.
Η Ανάπτυξη Της Αεροπλοΐας: Ένα θετικό επακόλουθο του Β παγκοσμίου πολέμου ήταν η αλματώδης πρόοδος της τεχνολογίας των αεροσκαφών που οδήγησε στην ανάπτυξη της αεροπλοΐας, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ και στη Μεγάλη Βρετάνια. Αυτό οδήγησε πολλούς επιχειρηματίες να επενδύσουν και να αναπτύξουν αυτό το είδος διακοπών.
Η Πρώτη Πώληση “Πακέτου”: Η Πρώτη εταιρία που χρεώνετε την πρώτη πώληση τουριστικού πακέτου είναι η Horizon Holidays. Το 1950 οργάνωσε και μετέφερε με αεροπλάνο ένα group παραθεριστών στη Κορσική. Από τότε μέχρι σήμερα η πώληση πακέτου εκδρομών έχει αναπτυχτεί πολύ και έχει γίνει πολύ δημοφιλής ιδιαίτερα σε υπερατλαντικά ταξίδια.
Ο Τουρισμός Σήμερα: Ο τουρισμός σήμερα είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των σύγχρονων ανθρώπων. Μεγαλύτερη ευημερία, υψηλότερη εκπαίδευση, αυξημένη κινητικότητα και περισσότερος ελεύθερος χρόνος έχουν συμβάλει στην άνευ προηγουμένου ζήτηση για διακοπές στο εσωτερικό και εξωτερικό. Μακρινά και υπερατλαντικά ταξίδια πλέον δεν είναι προνόμιο των λίγων, αλλά ανάγκη των πολλών. Σε αυτό συντέλεσε η ανάπτυξη στους τρόπους μεταφοράς επιβατών, και επίσης ο ανταγωνισμός και η ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών και του internet έριξαν πολύ το κόστος των διακοπών.
Τουρισμός και πολιτική.
Καθώς ο διεθνής τουρισμός περιέχει μετακινήσεις ανθρώπων μεταξύ κρατών και συχνά μεταξύ ηπείρων, οι κυβερνήσεις συχνά ενθαρρύνουν την ανάπτυξη του τουρισμού για να εξυπηρετήσουν πολιτικές των χωρών τους. Για παράδειγμα η Ισπανική κυβέρνηση χρησιμοποίησε το τουρισμό για να διευρύνει την αποδοχή στον υπόλοιπο κόσμο του καθεστώτος του Φράνκο. Περά από αυτό, υπάρχουν πολλοί λόγοι που ο τουρισμός είναι πολύ σημαντικός σύμμαχος για μια χώρα περάν του οικονομικού. Για παράδειγμα, αλλαγή εικόνας ή διαχείρισης μιας περιοχής, δημιουργία και προώθηση εθνικής ταυτότητας, προώθηση τοπικών προϊόντων, ανάπτυξη ποιότητας ζωής, προώθηση πολιτισμών, ηθών και εθίμων, αύξηση της ειρήνης μεταξύ των κρατών είναι μερικοί από τους λογούς που είναι πολύ σημαντικός παράγοντας ο τουρισμός για την πολιτική ενός κράτους.
Ορισμός του τουρισμού
Σήμερα στο τόπο μας μια μεγάλη πλειοψηφία των συμπολιτών μας απασχολείται και επιβιώνει από το τουρισμό. Ταυτόχρονα έχουν και σχεδόν όλοι την πεποίθηση ότι γνωρίζουν πολύ καλά το αντικείμενο και έχουν λύση στο κάθε πρόβλημα χωρίς να χρειάζονται τη βοήθεια κανενός. Ένας πολύ απλός τρόπος για να καταλάβουν ότι δεν γνωρίζουν σχεδόν τίποτα είναι να απευθύνουν στον εαυτό τους το εξής απλό ερώτημα: Τι είναι Τουρισμός? Το πιο σίγουρο είναι ότι θα ξαφνιαστούν, γιατί δεν τους έχει απασχολήσει ποτέ μεχρι σήμερα αυτό το ερώτημα. Στην πραγματικότητα, είναι η πρώτη φόρα που θα τους το θέσουν, και θα δυσκολευτούν πολύ να δώσουν απάντηση σε κάτι που δεν έχει καταφέρει ούτε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού, γιατί εκ των πραγμάτων είναι πολύ δύσκολο να οριστεί η έννοια τουρισμός σε δυο τρεις γραμμές .
Υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί ορισμοί αυτής της “έννοιας” και όλοι είναι σωστοί και ο ένας συμπληρώνει τον άλλο. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι το ευρύ φάσμα του θέματος, και ότι η Τουριστική βιομηχανία αποτελείτε από πολλούς, διαφορετικούς και αλληλοσχετιζόμενους τομείς. Αν συνυπολογίσουμε ότι η μελέτη του τουρισμού εισβάλει σε επιστήμες όπως η γεωγραφία, η κοινωνιολογία, τα οικονομικά, η ανθρωπολογία, προγραμματισμός και στρατηγική, marketing, διοίκηση επιχειρήσεων, πολιτικές επιστήμες και πολλές άλλες, μπορούμε εύκολα να κατανοήσουμε τη δυσκολία στο να βρεθεί ένας ορισμός.
Από την πλευρά των επιχειρήσεων έχουμε επίσης πολλούς κλάδους όπως ξενοδοχεία, ταξιδιωτικά γραφεία, μεταφορικά μέσα, μουσεία, θεματικά πάρκα και πολλά άλλα που αξιώνουν συμμετοχή σε πιθανό ορισμό της εννοίας.
Δυο από τους πιο συχνά εμφανιζόμενους ορισμούς είναι οι ακόλουθοι:
1. Τουρισμός είναι η δραστηριότητα ανθρώπων που ταξιδεύουν και διαμένουν σε μέρος εκτός του συνηθισμένου περιβάλλοντος τους, για όχι παραπάνω από ένα συνεχόμενο χρόνο, με σκοπό τις διακοπές, τη δουλεία ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα. (ΠΗΓΗ: WTO)
2. Τουρισμός είναι η προσωρινή, μικρής διαρκείας μετακίνηση ανθρώπων σε προορισμούς εκτός της περιοχής που συνήθως ζουν και εργάζονται, και οι δραστηριότητες που κάνουν κατά τη διάρκεια της παραμονής τους περιλαμβάνουν μετακινήσεις για οποιονδήποτε λόγο καθώς και ημερήσιες εκδρομές. (ΠΗΓΗ: Tourism Society)
Συνοψίζοντας λοιπόν και λαμβάνοντας υπόψη μας όλα τα παραπάνω καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι τουρίστες είναι:
Αυτοί που βρίσκονται μακριά από το σύνηθες μέρος μόνιμης διαμονής, αλλά πρόκειται να επιστρέψουν κάποια στιγμή στο μέλλον.
Αυτοί που βρίσκονται σε ταξίδι προσωρινό, αλλά διαρκείας όχι μεγαλύτερης από 1 χρόνο
Αυτός που δεν διανυχτέρευσε απαραίτητα σε ένα μέρος αλλά το επισκέπτεται ημερήσια. (Ημερήσια εκδρομή)
Αυτός που δεν ταξιδεύει απαραίτητα για ξεκούραση, αλλά και για άλλους λογούς όπως δουλεία.
Επίσης είναι πολύ σημαντικό και χρήσιμο για να κατανοήσουμε την έννοια του τουρισμού, να αναφέρουμε ότι για να υπάρχει τουρίστας πρέπει να υπάρχει μετακίνηση, η επίσκεψη να είναι μικρής διαρκείας, ο επισκέπτης πρέπει να προβεί σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το τουρισμό, αλλά μπορεί να είναι εκεί και για άλλους λογούς όπως δουλεία ή επίσκεψη σε φίλους και συγγενείς. Επίσης θα πρέπει να τονίσουμε ότι ο τουρίστας κατά τη διάρκεια της διαμονής του θα δοκιμάσει τοπικά προϊόντα και υπηρεσίες και ενδεχομένως να αφήσει θετική ή αρνητική επιρροή στο τόπο που επισκέπτεται.
Τέλος πρέπει να πουμε ότι πάρα πολύ συχνά υπάρχει μια σύγχυση μεταξύ των ειδών του τουρισμού, των κατηγοριών που χωρίζονται και των μορφών που έχουν. Για παράδειγμα πολλοί συγχέουν τον εγχώριο με τον εσωτερικό τουρισμό. Τα είδη του τουρισμού είναι 3, και αυτά τα 3 είδη χωρίζονται σε 3 κατηγορίες.
Είδη τουρισμού:
Εγχώριος τουρισμός (domestic tourism): ο τουρισμός των κατοίκων μίας χώρας όταν ταξιδεύουν μόνο εντός αυτής (πχ. ένας Αθηναίος πηγαίνει στην Κέρκυρα)
Εξερχόμενος τουρισμός (outbound tourism): αφορά στους μόνιμους κατοίκους μίας χώρας οι οποίοι ταξιδεύουν σε μία άλλη χώρα (πχ. ένας Έλληνας που ταξιδεύει στη Αγγλία)
Εισερχόμενος τουρισμός (inbound tourism): ο τουρισμός των αλλοδαπών οι οποίοι ταξιδεύουν σε δεδομένη χώρα (πχ. ένας Γάλλος που ταξιδεύει στην Ελλάδα)
Κατηγορίες τουρισμού:
Διεθνής τουρισμός (international tourism): το σύνολο του εισερχόμενου και του εξερχόμενου τουρισμού.
Εσωτερικός τουρισμός (internal tourism): το σύνολο του εγχώριου και του εισερχόμενου τουρισμού
Εθνικός τουρισμός: (national tourism): το σύνολο του εγχώριου και του εξερχόμενου τουρισμού.
Οι μορφές τουρισμού, χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη ενός ειδικού κινήτρου στη ζήτηση και από την ανάπτυξη μιας αντίστοιχης ειδικής υποδομής. Με τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού, οι άνθρωποι αναζητούν ένα διαφορετικό τρόπο διακοπών, ο οποίος συνδέεται με την προστασία της τοπικής κουλτούρας, την προστασία του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος αλλά και με την αποφυγή της χρήσης υπηρεσιών οργανωμένου μαζικού τουρισμού. Κάποιες από αυτές τις μορφές εναλλακτικού τουρισμού όπως λέγονται σήμερα είναι οι ακόλουθες: ο αγροτουρισμός, ο περιηγητικός τουρισμός, ο πολιτιστικός τουρισμός, ο συνεδριακός τουρισμός αλλά και ο τουρισμός των πόλεων. Αυτές θεωρούνται σήμερα οι μορφές που θα πρέπει να επικρατήσουν, προκείμενου η τουριστική ανάπτυξη να καταστεί βιώσιμη, καθώς και να καταπολεμηθεί η εποχικότητα.